به مناسبت درگذشت دکتر سعدی محمودی

قه‌سیده‌یێک بۆ مه‌رگێکی پاییزی 

         (1)

سه‌ره‌خۆشی له‌ کێ بکه‌م؟

له‌حه‌زره‌تی

عه‌قڵانیه‌ت ، ئینسانیه‌ت یا داهێنان؟

سه‌ره‌خۆشی له‌ کێ بکه‌م؟

له‌ سێ مینیاتۆر، کۆتری سپی؟

   

       (2)

سه‌ره‌خۆشی له‌ کێ بکه‌م؟

له‌ شه‌قامه‌کانی زانکۆی تاران

که‌ شانازیت پێوه ده‌که‌ن؟

ئه‌ی نابیغه‌و ئه‌ی‌ بلیمه‌تی برسی و هه‌ژار ‌

بووی به‌ مه‌کۆ

بۆ گه‌شه‌ی عه‌قڵ له‌ هه‌ورامان

        

  (3)

سه‌ره‌خۆشی له‌ کێ بکه‌م؟
له‌و ته‌بیب و پڕۆفیسۆره‌ی
به‌ هه‌ناسه‌ی پڕپڕ له‌ ڕۆح
وه‌کوو خۆت و وه‌کوو عیسا

گیان ده‌به‌خشن
برینداره‌کان
مردووه‌کان

       

   (4)

سه‌ره‌خۆشی له‌ کێ بکه‌م؟

خه‌ڵکی کام دێ؟

کامه‌ گۆندی ئه‌م وڵاته‌؟

کام حه‌کیم و

کامه‌ بۆقرات؟

که‌م واسیته‌

 که‌ بێم بۆ لات ؟

 

     

   (5)

سه‌ره‌خۆشی له‌ کێ بکه‌م؟

له‌ زیگمۆند فڕۆید ؟

له‌ ئه‌ره‌ستوو یا ئه‌فلاتوون؟

له‌ خواکانی عه‌قڵ و ڕۆح و بیرو زانین ؟

له‌ عه‌باسی ڕۆح سه‌رگه‌ردان؟

ئه‌ویش وه‌ک تۆ

تۆیش وه‌ک ئه‌و

له‌ عارفه‌ی جێــژنی عه‌قڵ

بوون به‌ قۆربان

      

   (6)

سه‌ره‌خۆشی له‌ کێ بکه‌م؟

کامه‌ بلیمه‌ت؟

کامه پیاوی کۆڕی پیاوان؟

کامه‌ گیانی به‌رزه‌ فڕی ‌

ڕێ پڕ ره‌نجی ئـێـنسانیه‌ت؟

به‌ ڕۆح بێـنم

 

     (7)

سه‌ره‌خۆشی له‌ کێ بکه‌م؟

له‌ کۆمه‌ڵـگای زیندوو کۆژی مردوو په‌رست؟

له‌و ڕۆشنبیره‌ فانتـێـزیانه‌ی

که‌وه‌ک شووشه‌ ، ناسک ده‌شکێن؟

چیم له‌ ده‌س دێ؟

من نازانم.......

ڕۆحی کامه‌ زانایان و پێغه‌مبه‌ران

وه‌ ده‌نگ بـێـنم؟

ئه‌ی حه‌کیمی ده‌ربه‌ده‌ر

وێڵ و ئاواره‌

ئه‌ی ئاڵبێرت شوایتزرێ

ئه‌م جه‌نگه‌ڵه و ئه‌م وێرانه‌

ئه‌ی که‌ گیانت لێـوالێـو بوو

له‌ بیڕۆکه‌ی ئێنسانیه‌ت

له‌ دڵسۆزی بێ په‌یمانه‌

 

         (8)‌

هه‌سته‌وه‌ کاتی مردن نیه‌

که‌له‌لاکان ، برینداره‌کان

برسی و ڕووت و ژین تاڵه‌کان

ناو و که‌لجێ و نێ و ئاڵمانه‌

گشت هه‌ورامان

چاوه‌ڕێـتن

جانتایێکی پڕ عه‌قڵ و مرۆڤایه‌تی

شووشه‌ شووشه‌

ڕۆحی به‌رزی مه‌ردایه‌تی

سه‌ریان لێ بده‌ی

  

     (9)

هه‌سته‌وه‌ کاتی مردن نیه‌

له‌م سه‌رده‌مه‌

شه‌قام شه‌قام

فه‌رع به‌ فه‌رع و کۆڵان کۆڵان

جه‌نازه‌ی ژیان دانراوه‌

به‌ده‌س ژینی مودێڕنه‌وه‌

ئه‌ی ته‌بیبی بێ ته‌بیب

له‌م سه‌رده‌مه‌ پڕ له‌ هه‌رای مودێڕنه‌وه‌

که‌ڕه‌شه‌بای تراژێدی

ته‌نانه‌ت چرکه‌ ساتێکیش مۆڵه‌ت نادات

هه‌ڵ ده‌کات و

هه‌مووی دونیای لێم کردووه‌ به‌ به‌ره‌هووت

چۆن دڵت دێ؟

که‌ میلله‌تێک به‌ جێ بێڵی

     

   (10)

هه‌سته‌وه‌ کاتی مردن نیه‌

چونکه‌ مه‌رگت

له‌ غۆربه‌ت و له‌ بێ که‌سی

[ اي طبيب جمله علت هاي ما

اي تو افلاطون و جالينوس ما ]

تراژێدیم ده‌خۆلقێـنێ

له‌ کاتێک دا

نه‌ شێکسـپـیرم من له‌ لایه‌و

نه‌ سۆفۆکڵ

که‌ تراژێدیت بۆم بنووسێ

چۆن دڵت دێ؟

قه‌تارێک پڕ تراژێدی

تۆ له‌م شاره به‌ جێ بێڵی

        

          (11)‌

هه‌سته‌وه‌ کاتی مردن نیه‌

له‌م پاییزه‌ سه‌د پاییزه‌

شێر په‌نجه‌ی غه‌م و ده‌ردی نه‌داری

 که‌وتوونه‌ته‌ نێو ماڵه‌کان

په‌له‌وه‌ره‌ بێ باڵه‌کان

فڕین یان بیر چووه‌ته‌وه‌

له‌م چوار دیواره‌ی مه‌رگ و مردن

چۆن دڵت دێ؟

جێ یان دێڵی

 

           (12)

هه‌ سته‌وه کاتی مردن نیه‌

ده‌نگم نابیسی؟؟؟؟؟

ئه‌ڵێن [میم خاڵه‌]‌ هاتووه‌

سه‌ر شه‌قامی مه‌وله‌ویه

تۆشه‌به‌رێک دۆعای پێ یه‌

ئه‌ڵێن[مام ئه‌حمه‌د]‌ و [خاڵه یاسین]

به‌ گیرفانی پڕ له‌ خاڵی

بێ پاره‌و پووڵ

هاتوون بۆ لات

به‌ڵام ڕۆحی پڕ له‌ خۆزگه‌ و پڕ له‌ ئاوات

بۆ عۆمری تۆ

سه‌به‌ته‌ێک ژیانیان پێ یه‌

چۆن دڵت دێ؟

شه‌قام شه‌قام

[مام ئه‌حمه‌د] و [میم خاڵه‌] و [خاڵه‌ یاسین]

به‌ جێ دێڵی......‌‌ ‌

 

 

                                   ــ جه‌لال شه‌فێعی ــ        1/9/86

 

منبع : http://www.azhardarisokhany.blogfa.com

 

 

 

تسلیت به مناسبت درگذشت نابهنگام کاک دکتر سعدی

هـــــــه‌ورامان یه‌کسه‌ر پۆشان به‌رگی خه‌م
ئه‌سرین چوون سه‌یلاو هۆر که‌رده‌ن نه‌ چه‌م

وای شـــوومی پایـــــــز دووباره‌ خێــــــــــــزا
نه‌و گـــــۆڵی باخی هــــــــــــــــه‌ورامان رێزا

ته‌مه‌لوولشه‌ن هــــــه‌ردی شاهــــــــــــۆ کۆ
ئادیچ خــــــــه‌مبارا په‌رێ مـــــــــــــه‌رگی تۆ

ئاخـــــــــــر شنه‌فته‌ن دۆکتری هـــــــه‌ژاران
بارش کــــــــــــــه‌رد جه‌ لای دوسان و یاران        (عبدالله حبیبی)

 

در گذشت ناباورانه و نابهنگام كاك دكتر سعدي محمودي پزشك محرومان و رنجديدگان ؛التيام بخش و مرهم زخمهاي خفته و سربازكرده را به دوستان وعزيزان و تمامي آنهاييكه دلي در گرو انسان و انسان دوستي (دغدغه اصلي كاك دكتر سعدي ) دارند از صميم قلب تسليت عرض مي نمايم .

هرگز از مرگ نهراسيده ام

اگر چه دستانش از ابتذال شكننده تر بود

هراس من – بار – همه مردن در سرزميني است

كه مزد گوركن

از آزادي آدمي افزون باشد

جستن

يافتن

و آنگاه به اختيار برگزيدن

و از خويشتن خويش

بارويي پي افكندن

اگر مرگ را از اين همه ارزشي بيش تر  باشد

حاشا حاشا كه هرگز از مرگ هراسيده باشم.

 

نرودا

یادی از پابلو نرودا شاعر انقلابي شیلیایی

 

هه‌ر شێعرێوه‌ ڕه‌سه‌نه‌ ئێنقێلابێوه‌نه‌

 

نێرۆدا شاعێرێوی‌ خه‌ڵکی بێ و جه‌ سه‌رگه‌رم که‌ره‌ی خه‌ڵکی وه‌شش ئه‌ی . گردو  شێعری نێرۆدای خۆڵکێوه‌نه^1‌ په‌ی مێزێوی گه‌وره‌ی که‌ حیچکام جه‌ خه‌ڵکی ده‌ورو یی مێزیه‌نه‌ مۆزاحێمێ هه‌نترینی نیه‌نێ . قه‌راخێ  یی مێزیه‌ که‌ جه‌ چۆ وه‌زێ وه‌ش کریان،جه‌ هه‌ره‌ژنۆ^2 مه‌له‌وانا،شاعێرا وهه‌رمانبه‌را  ڕه‌نگ دریان و ورچه‌ش^3 مه‌ی. سه‌رو یی میزیه‌وه‌ په‌را جه‌ شێعرێ ئادی که‌ بۆ ده‌ریای و زه‌مینی و ئاسمانی مدا. به‌ راسی شێعرێ ئادی سفرێوی وه‌ڵا کریان په‌ی گرد که‌سی. سه‌رو یی سفره‌یوه‌ که‌سێو ئاورا  هۆرمه‌ێزۆوه‌.

 نێرودا وه‌ڵێ گرد چێوی ئاشقو  خه‌ڵکی بێ. سه‌ره‌نج و ئادی به‌ خه‌ڵکی جه‌ نۆعو سه‌ره‌نج و ئا نه‌قاشه‌ حێرفه‌یه‌ ئاورایه‌ یا ئاعه‌کاسه‌ رۆنامه‌یه‌ نیا، که‌ په‌ی قه‌باڵه‌ که‌ رده‌ی وه‌شته‌رین حاڵه‌تو رۆخسارو  یه‌ک نه‌فه‌ری یی لاوئه‌ولا بلاو شۆنۆ ئانه‌یه‌ره‌ گرد چێوشا ویر پشۆوه‌.

نێرۆدا ئێنسانێ و  ڕۆخسارشا گێرێ و ئادیشا په‌ی هه‌میشه‌ی ئارێنه‌ تان و پۆ شێعرێ و که‌ساێه‌تی وێش . سه‌ره‌نج و ئادی نۆعێو هامبه‌شی چنی خه‌ڵکی و سپاس جه‌ ئه‌رزشێ ئێنسانین که‌ متاوا ڕاحه‌ت جه‌ ویر پشاوه‌ . نێرۆدا ژیوایش گه‌ره‌ک بێ و قه‌درش زانێ  چوون حه‌رگیز نه‌تاوێ بیه‌ی مه‌رگی نه‌پیویاش^4 ویر پشۆوه‌ . مه‌رگێو که‌ هه‌ر سات متاوو ئانه‌ که‌ چه‌نیش قسێ که‌ری چه‌نه‌ت گێرۆ .

شێعرۆ نێرۆدای په‌ره‌نه‌ جه‌ خه‌ڵکێوی که‌ ئینای سه‌روو سفره‌ی وه‌ڵایشه‌وه‌ ؛ تاته‌ش و دووکه‌ڵ و سیاوو لۆکۆمۆتیوی ، دێده‌^5 عاله‌کێش ، مامۆش به‌ جامێو که‌ شه‌راو دلێشه‌نه‌ پێسه‌ په‌پوولێوی سووری باڵێ ته‌کنۆ ، ماتیلدێ وه‌شه‌سیاوه‌ش ، مه‌عده‌ن کارێ و هه‌رمانبه‌رێ شیلی ، پێشمه‌رگێ مه‌قه‌ری به‌ین و لمێله‌لی جه‌ ئه‌سپانیانه‌ ، ئینکا باستانیه‌کێ  و خه‌ڵکانێو ته‌ر.

جه‌ شێعرۆ نێرۆداینه‌ هه‌یبه‌تو لاشه‌(په‌یکه‌ره‌) تراشی و ناسکی و زه‌ریفی نه‌قاشی ئابره‌نگی تێکه‌ڵێنێ . نێرۆدا وه‌ڵێ وه‌ڵا که‌رده‌ی سفره‌یش سه‌رو یی مێزیه‌وه‌ ، مێزه‌که‌ش که‌رده‌ بێ مێزوو دادوه‌ری ^6و دیکتاتۆرێ شه‌یتانێ ، زاڵمێ و خۆڵام و نۆکه‌رێ خزمه‌ت کارێشا پێسه‌ تاوانباری نیه‌بێنێ په‌شتۆ مێزی . نێرۆدا په‌ی ئانیشا لیاقه‌تو یی سفره‌یشا هه‌ن ، ده‌س و دڵ وازا و په‌ی ئانیشا مه‌یژۆشا^7 ونه‌ بێره‌حم و نه‌دوانا^8 .توره‌ی په‌ی ئه‌سته‌مکارا هه‌میشه‌ نه‌رمی و یارمه‌تین په‌ی هه‌منۆعا و ئه‌گه‌ر گرد چێو جه‌ دنیانه‌ ئیدێاڵ بیه‌یا ، ئێتر ئه‌رک و شاعێری مۆبارێزه‌ی سیاسی نه‌بێ . به‌ڵام تا زه‌مانێو بێعه‌داڵه‌تی هه‌ن شاعێرێوی گه‌وره‌ مشیۆم چی مۆبارێزه‌نه‌ وێش دوور نه‌گێرۆ . تاره‌ لا ئانه‌یه‌ مشیۆم دلێراسه‌شه‌نه‌ بۆ و به‌ میراسو مه‌عنه‌وی به‌شه‌ری یارمه‌تی دۆ .

هێزو شێعرۆ نێرۆدای ئینا چیگه‌نه‌، که ‌هه‌ر چه‌ن سه‌راسه‌رو ژیوایش ده‌رگیرو مۆبارێزه‌ی سیاسی بێ حه‌رگیز شێعرێشه‌نه‌ ئه‌نه‌یاوای ناسک و زه‌ریف جه‌ دنیاو ده‌ورو به‌ریش کاڵ نه‌بیه‌وه‌. نێرۆدا جه‌ مه‌رگ ونه‌مانای فیزیکی ومه‌عنه‌وی قینیش ئه‌ی وجه‌ هه‌ر چێوی که‌ زینه‌ بیه‌یا و ژیواده‌ر ئاشقانه‌ وه‌شش ئه‌ی. ئینه‌ توم و دلێراسه‌و فه‌لسه‌فه‌و ئادی بێ. سه‌خته‌رین ساختارێ ئێستێعاری یاگۆ وێشا چنی ساده‌ بیه‌ی شێعرێ خه‌ڵکیه^9‌ واراوه‌ .سه‌رو سفره‌ و ئادیه‌وه‌ ئێسانێ،په‌له‌وه‌رێ وحه‌یوانێ یاگێشا هه‌نه‌،تاره‌ لائانه‌یه‌ پیازێ ، سێفه‌زه‌میینێ و ساوی ؛نه‌ته‌نیا سه‌رو یی سفره‌یه‌وه‌ قۆربانی نیه‌نێ ،وێشا به‌ مێمانێ گه‌ورێ و که‌سایه‌تیێ ئه‌سڵی شێعرۆ ئادی مزانا و چاگه‌نه‌ حازرێنێ.

دۆژمه‌نێ سیاسی و ئه‌ده‌بی نێرۆدای ماچا که‌ ئاد وه‌شه‌سیاوو وێشا و به‌ دوورۆیی و ورێندی تاوانبارش که‌را. به‌ڵێ ئاد وه‌شه‌سیاوو  وێشا و ئانه‌شه‌  جه‌که‌سی نه‌شارانه‌وه.

به‌ڵام ئاد وێش پێسه‌ به‌شێو جه‌ خانه‌واده‌و گه‌وره‌و به‌شه‌ری که‌ هه‌م زاوڵه‌و تاته‌و ئادی بێ ، وه‌ش گه‌ره‌ک بێ . ئایا ئینه‌ شه‌رمش هه‌ن ئه‌گه‌ر شاعێرێو  هه‌ر پاسه‌ قه‌درو یۆته‌ری مزانۆ ، قه‌درو وێچش بزانۆ ؟ دورویی ، ڕێندی ؟ به‌ڵێ ئاد ڕێند بێ . به‌ڵام ڕێندی ئادی پێسه‌ مه‌کرو  خه‌ڵه‌تنای ئه‌حمه‌قێوی نه‌زان په‌ی که‌یڵێ و سه‌رگه‌رمی نه‌بێ. رێندی ژیرانه‌ و ئادی به‌ شانازیه‌وه‌ نازێ هه ر که‌س په‌ی وێش به‌ینه‌ دلێ دڵیش و پێسه‌گرد پیایوی گه‌وره‌ی نه‌تاوێ دورو بۆ. شیلیایێ وه‌ختیۆ خیابانه‌نه‌ پا تاقیله‌^10 که‌وڵێشه‌وه‌ وینێ نێش وه‌راوه‌ره‌شه‌وه‌ وشکێ نه‌بێنێ و پێسه‌ واچی زاوڵێو شا دیه‌بۆ دیێ نێش په‌ی و زه‌رده‌ خوێ وکه‌رێنێ . وه‌ ئینه‌ چێوێوی فره‌ ڕاس و هه‌ره‌قه‌تین بێ تا ئانه‌ که‌ چێوێوی درۆ  په‌ی بنیادمێوی گه‌وره‌ که‌ پێسه‌ بۆتێ پرێساش .

 نێرۆدا وه‌ڵات پرێسێوی شیلیایی و  پێشمه‌رگه‌و  ڕاو ئازادی و حه‌ق وازی بێ. هه‌ر یاگێوه‌ به‌ ئادی نیازشا بۆ جه‌ قه‌راخوو دیوارێ مادریدی تا په‌شتۆ دیوارێ ئێستالینگرادی . شێعرۆ نێرۆدای فێرما که‌رۆ بێ جه‌ه‌ان وه‌شه‌ویسی مه‌تاوی وه‌ڵات وه‌شه‌سیاو بی .

جه‌نایه‌تێو که‌ جه‌ شیلیه‌نه‌ کریا ، پێسه‌ بێ جه‌نایه‌تو وێرسای که‌ کۆمۆکوو پاریسیش تلنا ونیوه‌ . هه‌میشه‌ شوالیێ ئازا و ڕه‌سه‌نێ و ڕاسێ جه‌ ویه‌رینه‌نه‌ ^11 وه‌شێ با که‌ په‌ی گا ئارده‌ی ئارمانێ به‌شه‌ری پێسه‌ ئازادی ، برایی و به‌رابه‌ری لاقۆره‌ ه‌ۆرگێرا و هه‌میشه‌ و دایێم  سوێسێ^12 سه‌رشۆر ژیوا و نه‌یارێ پیاوه‌تی جه‌ "ئانته‌ی" دۆئێل که‌ری تا قه‌سابێوی گه‌وره‌ پێسه‌ هیتلێری ڕانه‌ لوای[ و یاوای به‌ سه‌رکه‌لێ ئارمانی ئێنسانی] په‌یشا سه‌خت که‌راوه‌ . چوونکه‌م هه‌ر شێعرێوه‌ ڕه‌سه‌نه‌ ئێنقێلابێوا و هه‌ر ئێنقێلابێوی خه‌ڵکی شێعرێوه‌ .

جه‌نایه‌تکارێ جه‌ یۆگێرته‌ی شێعرێ و ئێنقێلابی ئاگادارێنێ  و هه‌ر پی بۆنه‌وه‌ بێ که‌ پوشکین و دێسامبریستێشا کۆشتێ و نێرۆدا و ئالێنده‌شا جه‌ به‌ین به‌ردێ . ئینه‌نه‌ قانوون و سیاوو ونرێزنای .

 

 

 

ترجمه از : هر شعر اصيل يك انقلاب است  اثر يوگني يفتوشنكو 

 ترجمه فارسي : احمد پوري  ( دنياي سخن شماره 23 آذرماه 1367)

برگردان هورامي : كوروش اميني ‌

1)           دعوت

2)            آرنج

3)            جلا داده شده ، برق زدن

4)             نامرئي

5)             زن بابا

6)             قضاوت ، محكمه

7)              لياقت نداشتن ، ارزش نداشتن

8)              آشتي ناپذير

9)              عاميانه

10)كلاه

11)تاريخ

12)سايه ، شبح