سروودی گه‌وره‌

په‌ی شن _ چۆ_ ی ڕه‌فێقی نه‌ژناسی کۆره‌ییم

 

چکۆوه‌ن جه‌نگ

 شن چۆ

جه‌نگ ئینا چکۆنه‌؟

جه‌ دلێ کۆره‌ینه‌

جه‌ یانه‌و تۆنه‌

یام جه‌ دوورته‌رین ئاسیای دووره‌نه‌ ؟

به‌ڵام تۆ

شن چۆ

براڵه‌ی زه‌رد پۆسم !

جیاش مه‌زانه‌

حه‌رگیزای حه‌رگیز

بان و یانه‌و من

چا هه‌رین بانه‌ که‌ تۆش ئینای چنه‌

دیارا

شن

دیارا

که‌ دۆژمن و تۆ ؛ دۆژمن و من تۆن

وه‌

ئا غه‌ریبه‌ له‌یده‌ بێگانه‌

که‌ وارده‌ی ون و تۆ که‌رۆنه‌ش سه‌روه‌ش

به‌ڵێ هه‌ر پاسه‌ن

جه‌ هۆرلووشته‌و ونۆ هۆزوو کۆره‌کاو من

به‌ ساده‌و گۆتره‌ی

هه‌ۆر مه‌گێرۆ ده‌س !

 

شن چۆ !

سه‌نگه‌رو جه‌نگیت ئینا جه‌ چکۆنه‌ ؟

نه‌یجه‌ڵانه‌ په‌ڕه‌کێ ئه‌وده‌سوو رۆخانه‌و هان _ی ؟

مۆردابه‌کێ قه‌راخوو رۆخانه‌و زه‌رد _ی ؟

یام جه‌ که‌له‌کا

که‌شه‌ به‌رزه‌کێ یی لاو جن سان _ ی ؟

خڕه‌ سامناکه‌که‌و چۆ زه‌ن_ی

یام که‌ هۆرگێرته‌ی ؛شاره‌ وڕاکه‌و سۆ وان_ ی ؟

جه‌ خه‌له‌جاڕه‌نه‌ جه‌نگ که‌ری و گژیه‌ی

یا جه‌ چێر پاسار بانه‌ هه‌ڕینا

که‌ ته‌وه‌ن موورێش

پێسه‌ چه‌مه‌کێ تازه‌ وه‌یوه‌کێت ڕاس ڕاس لارێنێ ؟!

یا چێروو تیجیۆ ڕێکۆ  ڕۆجیاری ؟

یا سه‌رساحبه‌نه‌

که‌ هاوار که‌رۆ

سه‌رو له‌قو پۆ دره‌خته‌ به‌رزه‌کا

په‌له‌وه‌ره‌که‌و ئاشناو وارانی ؟

یا جه‌ نیمه‌ شه‌و دلێ ئایریه‌نه‌

که‌ دره‌ختوو شونگ _ی

جه‌ دارستانوو هه‌ ئه جو _ یه‌نه‌ هه‌راڵه‌ تنگنۆ ؟

هه‌ر یاگێوه‌نه‌ که‌ گیان په‌نا بۆ

لاشه‌ت په‌ی سۆڵحێ‌

په‌ی ئاسایێشی

جه‌رگو دڵو ئێمه

هه‌ر ئینا چنی تۆ .‌

هه‌ر چا ساته‌نه‌ جه‌ ته‌قاو بۆمبی

پێسه‌ ته‌وه‌نێ

ته‌وه‌ن تراز که‌ری په‌ی ئاسمانی

یا چا ساتانه‌

وزیه‌نه‌ ده‌ریا پێسه‌ شه‌خه‌ڵی

له‌یده‌ی ناپاکی پیسی به‌دکردار

جه‌رگو دڵو ئێمه

هه‌ر ئینا چنی تۆ .‌

 

به‌ڵام تۆ

 ڕه‌فێق

شن چۆ !

ویرت نه‌شۆوه‌

جه‌ سه‌ربه‌رزیه‌نه‌ جه‌ سه‌رشۆریه‌نه‌

هه‌ر یاگێوه‌ بی

سروودی گه‌وره‌ خاس خاس بوانه‌وه‌ :

سروودی گیاندار ،گۆرانیێ زیندێ

یارێ فه‌رانسه‌ی^(1) ؛ به‌ سه‌ربه‌رزیه‌وه‌

ڕێسکێشا بیناو

به‌ ئه‌ره‌مدرای وه‌راوه‌ر به‌ مه‌رگ

وه‌ش وانته‌شاوه‌ _

سروودی گیاندار ،گۆرانیێ زیندێ

جوانێ ئاتێنی ؛به‌ شانازیه‌وه‌

به‌ زه‌ربه‌و شه‌لاخ گه‌وره‌ دۆژمنی

جه‌ لاو گریدی^(2) ، قه‌سابی ون وه‌ر

به‌ قرمه‌و قیژه‌ و به‌ڵێ به‌ هاوار  ، وه‌ش وانته‌شاوه‌ _

گۆرانیێ زیندێ که‌ زیندانه‌نه‌

 زیندانیێ واری جه‌ جنوبه‌نه‌

هه‌ر به‌ تانو پۆ پۆڵایین جه‌رگی پڕ جه‌ ئاواتشا

به‌ زرکو زینده‌ ، وه‌ش وانته‌شاوه‌ _

گۆرانیێ زیندێ

که‌ جه‌ سه‌ربه‌رزی و جه‌ سه‌رشۆریه‌نه‌

مشیۆم بوانیه‌وه‌ و بگنی ڕاو بلی

مشیۆم بوانیه‌وه‌ و چاگه‌نه‌ مه‌نی !

 

 

 

شن چۆ

بوانه‌وه‌ !

بوانه‌وه‌ !

شن چۆ

چریکه‌و  گۆرانی ئا به‌رزه‌ فڕا

چریکه‌و  گۆرانی ئا کاره‌ گه‌ورا

چریکه‌و  گۆرانی تایبه‌و به‌شه‌ری

چریکه‌و سۆڵحێ

چریکه‌و  گۆرانی ئا ڕه‌فێقه‌ فرا که‌ ئیسه‌ نیه‌نێ

هاوارو مه‌رگوو بلزه‌ن و داخاو^(3) _ی

هاوارو مه‌رگوو وی یۆن^(4) _ی

هاوارو مه‌رگوو مۆن واله‌ ری ین^(5) _ی

هاوارو مه‌رگوو ئا مه‌ژگا و سه‌را که‌ هیتلێر نیێشا

ماره‌کێ سه‌رو شانه‌و فاشیسمی

چریکه‌و هێزو ئێشکچی سۆڵحێ

که‌ جه‌ سه‌رشێت مه‌ژگ ؛داونینگ ئێستریت _ی

وڵۆشینۆ مه‌رگو به‌ڕده ‌وره‌شه‌کاو یی قه‌ڕنۆ ئێمه‌ ئاماده‌ که‌را

هه‌ر پاسه‌ چریکه‌و ئاخرین ده‌نگی

ڕه‌فێقی نه‌دیه‌م

شن چۆ ، بوانه‌وه‌

براڵه‌ی زه‌رد پۆسم !

 

اين شعر به مناسبت حمله نيروهاي آمريكا به خاك كره شمالي نوشته شده است .

1)     رفيقان ناشناس فرانسوي ، اشاره به آن گروه از گروگان هاست كه آلماني ها اعدام كردند و نامه هاي پيش از مرگ شان در مجموعه " نامه هاي تير باران شدگان " انتشار يافته است .

2)     گريدي ديپلمات جنايتكار آمريكايي و يك يانكي زشت تمام عيار كه ضمن جنايات متعدد ديگر ، كشتار كمونيست هاي يونان و اندونزي را در ايامي كه سفير كبير كشورش در اين دو نقطه بود سازمان داد .

3)     بلزن و داخاو ، دو كشتارگاه از مجموعه كشتارگاه هايي بود كه هيتلر و دارودسته اش در سراسر اروپاي تحت اشغال نيروهاي خود برپا داشته بودند .

4)     وي يون ، زنداني قديمي است در شمال فرانسه كه آلماني ها پس از اشغال اين كشور ، فرانسوياني را كه در صفوف نهضت مقاومت مبارزه مي كردند در آن به بند مي كشيدند و دسته دسته گروگانهايي را كه از كوچه ها و خيابان ها شكار كرده بودند در برابر ترور افسران آلماني در حياط آن به جوخه اعدام مي سپردند .

5)     مون واله ري ين : محلي در پاريس كه سه تن از استادان دانشكده كارگري اين شهر _ ژاك دو كور ، ژرژ پوليتسر ، ژراك سولومون _ در آنجا توسط آلماني ها با گيوتين اعدام شدند .  

6)      

برگردان هورامي : كوروش اميني

شعر  "سرود بزرگ" از كتاب  "قطع نامه" زنده ياد احمد شاملو

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فستيوال هورامان

پلوره‌ڤارانه‌ زه‌رینه‌کۆ  هه‌ورامانی  ئینجاره‌ سه‌رچه‌مه‌و  زه‌ڵمیه‌نه‌ هۆرێسته‌

ئێژانه‌ و کێشانه‌ که‌رده‌ی فیستیڤاڵوو  هه‌ورامانی

  وه‌ڵێ گرد چێویه‌نه‌ ئه‌رکو سه‌ر شانیش مزانو که‌ ده‌س وه‌شی که‌روونه‌ و سپاس واچونه‌ ئه‌ره‌نیه‌راو به‌ڕاوبه‌راو  فیستیڤاڵوو هه‌ورامانی و پنه‌زانای وێم وه‌راوه‌ر پا هه‌سته‌ پاکا ، ئا گرد ئه‌ندیشه‌ به‌رزا و ئاوه‌زه‌ ئارینه‌را به‌روزوونه‌ . ئا زاته‌ گۆرێ که‌ جه‌ ئه‌وه‌ڵو هه‌رمانه‌کێ  تاکو به‌ ئاخرش به‌ واشێوێ ئه‌وه‌کریا و لچ به‌ خوه‌ڤه‌ مێمانداری ئێمه‌شا که‌رده‌نو جه‌ به‌رزته‌رین ئاستو وێشه‌نه‌ چنی ئێمه‌ بیێنێ .

یاوگه‌و ئی نویسیاریه  شی ئه‌وه‌که‌رده‌ی و ڤشکنای سوچه‌ و سوچو فیستیڤاڵوو هه‌ورامانین ، په‌ی به‌رڤسته‌ی که‌م و کۆرتیه‌کا و نیشاندای خاڵه‌ به‌رزه‌کاش په‌ی به‌رده‌ڕاوه‌ی خاسته‌رو  ڕێک و پێک ئه‌ره‌نیای مه‌یدانی دماته‌ر . به‌ڵام سه‌ر جه‌ گرد چێوی په‌ی ئانه‌یه‌ که‌ ئێژانه‌ و کێشانه‌ که‌رده‌ی ئی ده‌سکه‌وتیه‌ به‌ ئاکامێوی درۆس به‌ربه‌ی و یاوگه‌و ئی نویسیاریه‌ به‌ربارۆ ؛ مشیۆم حه‌ر جه‌ ئه‌ڤه‌ڵه‌ڤه پرسیارێوه‌ که‌ ئینا وه‌ره‌نه‌ و گاهه‌ز پرسیارۆ هه‌زاران که‌سێوی بۆ که‌ به‌ جۆرێو چا ‌فیستیڤاڵه‌نه‌ به‌شداریشا که‌رده‌ن یا دیه‌نشا و حه‌ر پاسنه‌ متاڤمێ واچمێ پرسیارێوه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌ و قوڵنه‌ داواچ دریۆوه‌ :

یاوگه‌ (مه‌به‌ست) و ئه‌ره‌نیه‌راو  فیستیڤاڵی چێش بیه‌ن و تا چ ئاستێو یاواینێ به‌ یاوگه‌ و  وێشا ؟

به‌ په‌یلوا و ڕاوینو نویسه‌رو ئی دێرا داواچو ئی پرسیارێ بڕیۆره‌ پی خاڵێ واریه‌ :

1)     ئه‌ژناسنای فه‌رهه‌نگ و فولکلۆرو خه‌ڵکوو هه‌ورامانی ( ئه‌ده‌بیات ، شێوه‌و ژیوای پێسنه‌ زه‌ماوند که‌رده‌ی و تازیه‌ گێرته‌ی و ...)

2)     نیشاندای هێز و قۆره‌ت و چه‌نیه‌تی ده‌سه‌ڵاتداری سان و خانوو هه‌ورامانی .

3)     ده‌سکرده‌ تایبه‌تیه‌کێ مه‌حاڵو هه‌ورامانی پێسنه‌ کڵاشی ، جاجمی ، مه‌وجه‌ و ...

با حه‌ر جه‌ بنه‌ڕاو پێسنه‌ ده‌س پنه‌که‌ردێوی به‌ باسه‌که‌ی په‌ی ئانیشا که‌ چاگه‌نه‌ بیێنێ دوه‌جار و په‌ی ئانیشا که‌ چاگه‌نه نه‌بیێنێ گۆشێو جه‌ گلێرگاو مه‌راسمه‌که‌ی ڕۆشن که‌رمێوه‌ و سه‌رشه‌نه‌ بلمێ . ڕۆی دیاری کریابه‌ سه‌ربه‌رزی شانازیێوی فره‌ جه‌ بنارو شاخه‌ به‌رزه‌کاو ئه‌حمه‌دئاوای لا وه‌رکه‌شو تافه‌ به‌هه‌شتیه‌که‌و براڵه‌و بڵیه‌نه‌ ؛ سه‌رچه‌مه‌و زه‌ڵمی ئازیزی که‌ هاژه‌و ئاوه‌کێش تێکه‌ڵ به‌ ده‌نگوو په‌له‌وه‌ره‌ نه‌خشینه‌کاشو  هه‌ناسۆ گڵوه‌زه‌ بێگه‌رده‌کۆ تاقه‌ بۆڵبۆله‌که‌و هه‌ورامانی بیه‌بێ و جه‌ سه‌مفۆنیه‌ ئه‌ژناسیاکه‌و بێتهۆڤێنی وه‌شته‌ر ئه‌ی به‌ گۆش به‌ سه‌رمه‌ستیو  سه‌روه‌شیێوی فره‌وه‌ دلێ قه‌ره‌باڵخوو ئا گرده‌ ده‌نگوو ڕه‌نگانه‌ !!! په‌ی گلێرگاو فیستیڤاڵه‌که‌ی  که‌وتیمێ ڕا . یه‌که‌مین وه‌رچه‌م ڤینای پلاکاردێوی بێ که‌ مۆباره‌کوو وه‌شته‌ر جه‌ دیه‌ی تابڵۆ کاوه‌تره‌کاو  پیکاسۆی بێو سه‌رشه‌وه‌ پێسنه‌ نویسیا بێ : هه‌ورامان کۆردستانه‌ و هه‌ورامیچ بنچینه‌ی زمانی کۆردیه‌ .

پانه‌وه‌که‌رده‌ی گۆنکاو سه‌رو پنێ و بۆ  په‌ته‌ی نانێ تازێ به‌ردیمێشه‌وه‌ په‌ی هه‌رزه‌لۆ نان په‌ته‌و

ئه‌وساو‌ هۆبه و هه‌وار و هۆرامانی.ئاسنگه‌رو  سکه‌ڵه  گه‌شه‌که‌ش چنی ده‌سکه‌رده‌کاو         ‌ده‌ستیش به‌رذانیشه وه  زارۆڵه‌ییم  و به‌حه‌سره‌ت  ته‌ماشاو کۆره خانوو بابا  خه‌لیفه‌یو گه‌ره کم ‌بێ چا  ده‌سکه‌رداشه دارێوه گێرو  ده‌سمه‌وه‌ و  ۆه‌ره گێرونه‌ په‌ی ڤه‌رو‌ لاسێ که‌ ده‌نگو باده‌باده‌ و وه‌یو ئارده‌ی به‌ردانیشه‌وه‌ په‌ی دلێ دنیاو هه‌زار ساڵه‌و زه‌ماوه‌ندۆ  هۆرامانی.

خه‌مێم بێ سه‌رخیڵو ناسک خه‌ێاڵا و ئه‌راگێڵو( ئاشق)عه‌نبه‌ر خاتونێو ، نیشاتێو ، ریونێ، و000 چاگه‌نه‌،نه‌بانێو ئی گردو  وه‌شه‌سیاویه‌ وبه‌گا ئامای ئاواتو‌ دڵیه‌ حه‌رام گێڵونه‌ که‌ ناکاو : گۆشه‌ی سیاماڵ هۆرداوه دیاوه‌ ؛ چه‌مم که‌وت به ‌یانه‌و مه‌له‌وی،بێسارانی و سه‌یدی.                                                                                                                                                                     هێزم دانه پاو  هانیم دانه‌ دڵو لوانێنه‌  دلێ ێو ێو جه‌ هه‌یوانه‌کاو  ئا زاته‌ به‌رزا و سه‌رمه‌س هه‌مده‌نگو  کرکه‌یشا  بیانێو  چنی خه‌میشا خه‌مم وارد :

ئه‌سڵی من خه‌مه‌ن ،جه‌ خه‌م بیه‌نان                             بابۆی من خه‌مه‌ن ، خه‌مان دیه‌نان

چنی شادیشا گه‌ش بیاوه‌ :

ئه‌ی دڵ ، مزگانی ، ئاما کۆچی یار                        شای شادی سه‌ردا ، خه‌مان که‌رد فیرار

و وچنی ئه‌شقیشا ئه‌راگێڵیم که‌رد :

دڵ گیرۆده‌ی دام ، زۆڵفی تۆ که‌ردم                       په‌ی خاڵت جه‌ ماڵ دۆنیا ویه‌ردم

سه‌ر نیام نه‌ ڕات ، پام که‌رده‌ن جه‌ سه‌ر                 ڕای باده‌ی ئه‌شقی تۆم گرته‌ن نه‌ وه‌ر

به‌ڵام‌ هێشتای مانیای ڕای پامه‌نه‌ به‌رنه‌شیه‌بێ و  وه‌نوزه‌م نه‌که‌ردێبێ و تۆشه‌به‌رۆ دڵیم نه‌که‌ردێبێوه‌ که‌ ده‌نگوو شیوه‌نو گره‌وه‌هۆڕێ ئاردانێه‌وه‌ به‌ر . گه‌ره‌کم بێ بلو شۆنۆ ته‌رمه‌که‌یره‌ که‌ کتوپرێوه‌نه‌ چڵه‌کیانێه‌ره‌ و هایم بیه‌وه‌ و به‌ ویم واتم ؛ئای چ وه‌ش بێ نه‌مه‌رداو سوچێوی گۆلاله‌ جه ‌فه‌رهه‌نگو و  وه‌ڵاته‌که‌یم  ئه‌وه‌کریاوه‌ و زینده‌ و ڕێک وپێک واچیاوه‌ به ‌من . تۆ ۆاتت بلمێ،من ڤاتم نانا هه‌ڵای مه‌نه‌نما با سه‌رێو کێشمێ یانه‌و سانه‌کا جافرسان،مه‌حموودخانو دزڵیێ و000                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

مه‌گه‌ر کریۆنه‌ ئا که‌سایه‌تیه‌ به‌رزا فه‌راموش که‌ڕمێنه‌و جه‌ ویرما پشاوه‌؟پایما هۆرگێرتێ وخه‌ڵکه‌که‌ما داوه‌ لاو و شۆنۆ که‌مێو ڕاره‌لوای وه‌ستیمێ سه‌رو سه‌کۆیویو لوایمێنه‌  هه‌یوانه‌کۆ جافرسانی ودلێ قه‌ره‌وڵو ئیشکچیه‌کاشه‌نه‌ لوایمێ حزورش . حه‌ر دلێ به‌ره‌ینه‌ وشک ومات مه‌نیمێره‌ ، ئا سانه‌ گه‌ۆره‌ به‌ ده‌نگێوی قۆرس ، به‌ ده‌نگێوی پته‌ڤو گڕدار که ‌شایانو  وێش بێ به‌ ئێمه‌ واتش؛چکۆوه‌ مه‌یدێو چێش مزاندێ؟ئێمه‌یچێ ۆاتما هۆرامانه‌وه‌ ئاماینمێ ، به‌ڵام حه‌یف چێۆێوما پنه‌ نیا !! ته‌نانه‌ت زوانه‌که‌یچما ویرماشیه‌نه‌وه‌ !! مه‌زانمێ ئیسه‌ بنویسمێش په‌نه‌!

وانه‌ری وه‌شه‌سیاو ئه‌گه‌ر به‌ وردی و خاس خاس ئی بابه‌توو سه‌ریشه‌ وانابۆوه‌ ، به‌ تاقێق به‌رکۆته‌ن په‌یش که‌ داواچوو پرسیاره‌ بنه‌ره‌تیه‌کێما به‌ ڕاس به‌رشیه‌نوو ئه‌ره‌نیه‌رێ فیستیڤاڵه‌که‌ی یاواینێ یاوگه‌و دیاری کریاو وێشا .

 

 

(2)

دڤێ یه‌رێ ڕۆی شۆنۆ ته‌مامیای فیستیڤاڵه‌که‌ی جه‌ ڕۆجنامه‌و " ڕۆژنامه‌ " یه‌نه‌ برێو به‌ نامه‌و ڕۆجنامه‌وانی به‌ڵام جه‌ ئه‌سڵه‌نه‌ قه‌ڵم هۆرگێرێ دڤێ پێسنه‌ وێشا بابه‌تێوشا جه‌باره‌و ئی ڕه‌وتیه‌ره‌ نویسته‌ بێ سه‌ره‌نج هۆرگێر بێ . وه‌ڵێ گرد چێویه‌نه‌ به‌ حۆرمه‌ت نیای په‌ی هه‌ر قه‌ڵه‌م به‌ده‌سێوی و سه‌ره‌ نامنای په‌ی ئه‌رکوو نویسته‌ی و شاره‌زا و په‌سه‌ند که‌رده‌ی ئینه‌یه‌ که‌ هه‌ر نویسه‌رێو  ڕاوینی تایبه‌تو جیاوازش په‌ی نویسته‌ی وێش هه‌ن و حه‌ر چا ڕێکایه‌نه‌ منویسۆنه‌ ، به‌ڵام مه‌بۆ جه‌ نویسته‌ی وێشه‌نه‌ جه‌ ڕاسی و ڕێکایی نویسته‌ی لا دۆنه‌و لایه‌نێو به‌رز که‌رۆوه‌ و تاقمێو نزمنۆره‌ . پێسنه‌ ئیشاره‌ به‌ خاڵێوێ ئه‌گه‌ر ڕه‌خنه‌کاو کاکه‌ نه‌به‌زی سه‌رو ئانه‌یه‌ره‌ که‌ ماچۆنه‌ چاگه‌نه‌ خوانێ تایبه‌تێشا په‌ی به‌رپرسه‌کا یاواینێره‌ ؛ په‌سه‌ند که‌رمێ ، ( حه‌ر چن که‌ چامنه‌ نیاو په‌ی گردیما یۆ بیه‌نوو به‌ یه‌ک شێوه‌ ) دیسان به‌ په‌یلواو من جه‌ ئه‌رزه‌شوو قه‌درو ئا فیستیڤاڵیه‌ حیچ که‌م مه‌بۆوه‌ . چونکه‌تی ئه‌گه‌ر گردو داواچه‌کاما که‌ وه‌ڵێنه‌ باسما که‌ردێ به‌ ڕاس به‌رنه‌شیێبا ، جه‌ ئاستێوی به‌رزه‌نه‌ ئاماینێ مه‌یدانو لانی که‌م په‌ی ئه‌ژناسنای فه‌رهه‌نگو هه‌ورامانی لا خه‌ڵکانێوته‌ریه‌وه‌ ، ئاشنا بیه‌ی ئا که‌سانا که‌ په‌ی گیروگرفتو ته‌نگووچه‌ڵمه‌کاو هه‌ورامانی که‌مته‌ر خه‌مێ نیه‌نێ چنی هه‌نترینی و ... سه‌رسود بیه‌ن و به‌ ئاکام یاوان .

یۆته‌ر چا سه‌مه‌را که‌ فیستیڤاڵی بیه‌نشو  جه‌ په‌راوێزه‌نه‌و  فره‌ته‌ر ده‌وروبه‌ره‌نه‌ باس کریان نویسته‌ی به‌ زوانی ئه‌دایی بیه‌ن . ئه‌گه‌ر کاکه‌ نه‌به‌ز حه‌ر پاسنه‌ که‌ وێش واته‌ن ؛ وێش جه‌ گردوو هه‌ورامیه‌کا هه‌ورامیته‌ر مزانۆ  !!!! چه‌نی بیه‌ن که‌ جه‌ بنه‌ره‌تی ته‌رین  فاکتو هه‌ورامی بیه‌ی وێش یانێو زوانی هه‌ورامی ده‌سش کێشانو به‌ زوانی ئه‌دائی مه‌نویسۆ و ته‌نانه‌ت ڕه‌خنه‌ جه‌ فیستیڤاڵو هه‌ورامانیش پا زوانه‌ نه‌نویسته‌ن که‌ فیستیڤاڵو هه‌ورامانی په‌ی زینده‌وه‌که‌رده‌یش گیریان . دمایین قسه‌م پێسنه‌ ڕه‌خنێوی و پیشنیارێوی  و حه‌ر پاسنه‌ جه‌ ڕێکائیو  لاپلای فه‌رهه‌نگو هه‌ورامانی و هه‌میه‌تو پارێزنای ژیوگای جه‌ گرد یاگێوه‌و ئی وه‌ڵاتیه‌نه‌ ماچونه :‌

چ خاس بێ ئه‌گه‌ر ئه‌ره‌نیه‌رێ فیستیڤاڵکه‌ی په‌ی پارێزنای ژیوگاو سه‌رچه‌مه‌و زه‌ڵمی و ئه‌حمه‌دئاوای به‌ وردی و گردو هه‌ورامانی به‌ گردی له‌ق یا به‌شوو  پارێزنای ژیوگایشا وه‌ش که‌رده‌یا تا ئا شپرزیه‌و تا ئا شه‌خه‌ڵا که‌ چانه‌ دیما ، وه‌رچه‌م نه‌بیایا ؛ یاگۆ بریه‌مه‌و پوونه‌و ئا گردو گیواوا که‌ قه‌راخوو هانه‌چه‌مه‌کاو هه‌ورامانیه‌نه‌ هه‌نێ . حه‌ر کام چا قتوه‌ پلاستیکیا ، ئالۆمینیۆم و ئاسنیه‌ که‌ که‌وتێنێنه‌ دلێ ئاوێ یام فڕته‌دریه‌ینێنه‌ ژیوگای تا نزیک به‌ په‌نج سه‌ده‌ ماناوه‌ و ئاوی پیسه‌ که‌را ، وه‌رچه‌موو ئاوێ خرابنا و به‌ بۆنه‌و ئا ته‌رکیبه‌ شیمیایا که‌ جه‌ وه‌شکه‌رده‌یشانه‌ به‌ کار لوان گیانداره‌ ئاویه‌کا و زه‌مینیه‌کا جه‌ جانه‌وه‌رو گیواو ڤزانه‌ خه‌ته‌ر . په‌س با به‌ ده‌سوورو  مۆچیاریه‌کاو هه‌ورامانی قه‌دیمی که‌رمێ و پارێزنای ژیوگای یۆ جه‌ ئه‌رکه‌ سه‌ره‌کیه‌کاما بزانمێ .       

 

کوورش ئه‌مینی

سه ردای

                         سةرداي

کة زةردَؤ  وةرثأوو دوص  براپةو  وةپاتيم کؤض  کةرا

                               و

جة "مةپاجامي"* و"مةلاخدر و"** أواري  ماپ ئاوايي  کةرا

بةمانييايي و نسکة  نسکوو  شةماپيوة و

ضةني ماضوو تةوةنة  طؤرًٌص و  قةپوةزةکاو  سيرواني

                       يؤ طصرا ،

ئيتر من داستانةوة بصنا....

جة سةروو جانمازةکؤ

حةزرةتو "خدر وجامي"

جة  وصرةطا ثاييزصنة....

کؤتا  أا ....

سةروو أاکصمؤؤ  طؤراپة "طةلاوصذ"ة هةوارةکؤ "مةلاخدري"

دلص" تةوةنة  "ضةرمصنة" کة بة نمةنموو واراني

تةأة بيصبص ! دياي ديص ثةيم،

 نةشناسصمؤ

هيلة هيل و  ورةورشا  نيابصرة

ثصسة واضي ضةمةأاو مصمانةکةيشا  بصنص

ضةني وصشا قسص کةرصنص

کةس نةياوصنة ضصش ماضا!

کة دوور کؤتاوة .......حةر بةردةوام ...ورةشائةي

منيض.... بةخصرايي دوور  کؤتاوة

                و

تةنيا مؤرة مؤر! و هيلة هيلشا بةطؤشيم بة سووکي وةرص.

"زةردة" بةلةنجةو لارةوة

بة ضةمص مانياي وةروو ضةمامؤ وصش شاردَؤ!

"نةرةکص" بةمصزةرةي  سةوز، دلص قاثصوة سياوينة

 کة جة کؤپةکة لارؤ هةيوانوو  ديواخاني شص؛

تةنانةت مةرطيض جة سةروو أايشؤ

کة داطيرکةرا، دامنؤ طجيةکةيشا طرتةبص!!

نةضپاکنصشارة؛

بة  مل شؤأي

دةوةن بة دةوةن ،سصوةرةکص بة جلص سياوص

 کؤؤتصبصنص شؤنؤؤ  زةردَةثةأي

دياربص فرة مانيصبصنص و واضيني جةثا کؤتصبصنص!

ئصمةيض جياما   ئاسص

**************

ضاوصرةطانة.....

خرثة خرثوو خأوو أاو  أازةکصم

بةردةوام ضةني ضريکة ضريکوو "مريضلة" ثاسارص

تصکةپة بيصبص ،

هيضکامشا جة يؤي  نةياوصنة

               و

جة يؤيض سپ نةکةرصنص.

کتووثأ" خأصو" ضا دلص حةلةلاينة

وصش فأة داو باوشوو تةوةنة، خأثؤپص ضةناکة درصذة!!

بة هاوارصوة و هةناُسةوة نزم طرساوة و  واتش:

ئاي ضننة شةقؤؤ ئي ئينسانة بصمةکة  و  سةرشصوياية

                          و

 سموو ئاذةپص طةأؤپص    و

ئةسثي سمت قؤثيايم وةنة کؤؤتٌصنص!!

حةتا واضي سةرةم مةأيان و.... قولصم  هةوشا  ئاردَةن ،

جارةوةختةض نمام بةرصنص !

         و

 نتاوصنص  سةروو جانمازةکةيمؤ تاوة ضؤک  بدَةو

ئاخر من ضا سةراوان سةريوة بصنص

ضةني تؤثةپة "وةروة" وة نازار و ضةرمةپص

بةدةموو قساوة کؤتةبصنص أا

کةسةرةم بةرز کةردؤؤ و ضپاکيانصرة ، تؤثةپةکص نةمةنصبص،

منيض،  ضةني "واية"وة مانياي فرة طصپايمص ثةيش

کة  زانام وصش  شارانؤؤ؛

ضأيمؤنةٌ، ناما ثصوايمؤ

ثاسةم زانا  کةأةبيصبص!!

نةزانام  دلص ض  ترةکةوة  هؤرتپيشياي،  

لاشؤ  تةوةنةوة  ثيرص، أووشة!!

نوقمة بيصبص ،

تؤيض زاني ؛ کة ئةطةر سةروو ئا لاشة أووشةية نيشيرة و

واضي با مانياية بةر کةروو، تووأةت بؤوةنة و داواؤ ئاوصت وةنة کةرؤ،

                               تؤزاني؟زم و هامن تةذنةشانة، تةذنة!

ئا  تؤثةپة ضةرمةپص و بةسةزمانص

بة ديل طيريةبص .

ئالاشة أووشة و هؤرتپيشيا ،خصوةخوانةضش جة سينؤؤ وصشةنة

کة  جة "قليضکةسپاموو " لاو لووتص  مشؤؤ

                ضةقنابصرة ؛

ثةنةم مةخؤيدص ..... راس ماضوو

خؤ من درؤزن نيةنا !!

مزاندص  ئا خصوةخوانة  کصن؟!

"قومامصوة" أةقةپةي  باپابةرز

تةوةنةکص  ئانةش  درکنا  کة  ئا "أةقةپة"

جة بنةوة تؤزص   ئاوي  و  کةمصو  شةوضةرةش

                     شارانؤ

              **************

     با بلمص إأارة...........

شةوةما  ثةنة  بية..........

أاکصم مةويارة ثةنة.... با   لانةدةو

هةرضننة أا زانوو ،ئةطةر شةوةما ثةنة  بةي!

أايض   نةزانوو .......دةسم طصرا

           زاندص   کص ؟!

" نةرةکص"..........هةنارةکص.......

دةمٌصوةن نةدَانم ئي أا

ضپاکيانصرة ...... ورةورةوةم إذني  .... ها براپة..... ثةي  کؤي؟

ئانة قسص دار هةنارصظة بص،

کة ثصسة تاج و سةروو  کناضپة  شازةوة ناسکة

جة دوورةوة ......و  ضا  سةربناواوة

"ظلة هةنارةکص" خواي خوص .....نةشناسصم !!

زانوو شمةيض  ديةنتا و سةرتا  ئامان

زاوةأوةوة  ناسک  بة أاويارصوة  مانيا و تؤزن  خوؤ!!.

دةمصوةن  ضي وپاتة بص ئازارة  و  سةربةرزة ،

ضي وپاتة  ناسک خةياپةنة

دوور کةوتةبصناوة  و  غةريب بيةبصنص

بةشةرمصوة ، سةرةم بةرز کةردةوة

           زاندص ضي؟

هيضم ثةنة  نةبص هيًض!!

تةنيا واتم :                         

بصقةزابي  براپةطيان ... بصقةزابي

         *******

دةمصوةن طؤشم  طرتةن ثةي خةمةکاتا

هةرسةکصم تاسيةنص .... تاسياي

ضةمةکصم  خنيکيةنص !!

دةسصم  طيانشا ضةنة نيا  و ثةنجصم  طؤنية نص.

 بةپام ... تکا و لاپا  تا  ضننة کةروو ، طؤشم ثةي طصردص!!

ضا طردَ ئازارا بصزار نةبيةنا

تاسةو عةشقيم و وةشةسيايم  جة "ئةدَة" بيةنؤ

                       و

بوةؤ "حوجرة" و کؤض کةردَةيم ،

بيةن بة ئاوإذينوو هةناسةي سواري

             و

رةنطص زةردَصم.

ضي وةرزةنة.....

بة ماضوو واراني ،وةشةسيايم جة "ئةدَة" بؤ

"واضةم" سةدان "ترثة" ضپاکنؤرة..

هةزاران"تکة هةرسي" مجؤرة و وزؤأا

هةزاران هةزار  ئازارص کولنؤوة!

 ضي وپاتة  ناسک خةياپةنة؛

    "واضة" بةرزتةر جة  قةپةم"

ثاکتةر جة دةفتةرةکؤ  "ئاوصستاي"

تةنيا... واضة.....نا....نا

          "وةپاتة"

ضةمصم ثةنة خةپات کةرؤ   و.... طأم مدؤو

ُکوردستانا....  هؤرامانا...... وةپاتةکؤ مةلاخدرين... مةلاخدر

بورهان هةورامي 6ي نوامبري 2007

کوردستان / مةريوان /أوار

 

ئةرخةوان سوور  و جةهاني و نؤرؤزو ئصساپي

 

ئيسة كة زمسان بة بةرطي ضةرمة سياوي رؤزطاريش ثؤذنا و تةمام كةردَ ، ئيسة

 كة سةختي و سةخپةتي زمسان بة هصزو قؤرةت بة طةرمي دپان مأياوة و وردَ

 بي ؛ نزاني وةهاري وةشتةر جة وة‌هار ، سؤزتةر جة هةرضي سؤزةپان و دار ،

 نةرم و نيان ثصسة أؤتي بص‌وصنةي سؤنةي دوور جة يار ، بةپام حةر ثاسة حةر

 ضا ساتةنة تصذتةر جة تصخي قةسابي سةر لاك ، طةرمتةر و سؤضنا حةر ثصسة

 كؤرةي كاوةي ئاسنطةر ، نةتةرس و بص باك ، تاش و تل و تةوةن ، كةش و كؤ

 كةمةر ، ضني هةرضي دار و طياندار و بص طيان ئاردَةنش لةرزة و شصونانش

 وةرموو حةر ضي دصظو هةش يام كة قاپاوي مردَار وةري لةش وصش ئةرمانانوو

 ئامان ئؤ مةيدان ، ثصشوازيش كةرمص و ملمص ثصوةيشؤ . ئصمةيض بة ئاوات كة

 وةهار ثصسة أةنط و بؤ و سؤزيش وةپاتي كةرؤ ياطةثا و ماوا و وةشي و سةر

 وةشي و ثاكي و سةرسؤزي و زرك و زينةيي . كةرؤش ياطصوة كة ئصتر ضانة نة

 ذةرةذي بؤ دلص قةفةسيةنة ، نة قةساب ضانة ضةمةأاو ماتپ بة ساتوروو وصش

 هؤرتپيشنؤ و دأؤنة طپوةزؤ مريضپا و « جةأاحي كةرؤ طؤرانيؤ سةر لضا ».

 بةئاوات ماتپ وةهارصو بةيوة ؛ شةپاي نةوازو ثةلةوةرةكا :

وةشپةي بة مةلان منيشا وة دار

كةرا سةيراني هؤرازة و نسار

نؤرؤز بة درصذةي هةزاران ساپ عؤمروو وصش ئيسةيض كة ئيسةيض حةر ثصسة

 قةدَيمي (طاهةزيض وةشتةر) وصش مرمانؤنة و هةواپدةروو سةروةشي سؤزي و

 ذيوادةر و شادَي بةخشا .بة متمانةوة متاظوونة واضو كة نؤرؤز يؤ جة كؤپةكة

 بنةرةتيةكاو هؤظيةتي مصلي و بةشصوي طؤرة جة فةرهةنطوو خةپكي و حةر

 ثاسة يؤ جة فاكتة ئةسپيةكؤ ماناي أؤحوو كؤمايي ( جمعي) جةماوةريا . ضي

 مةراسمة طؤرةنة كة طردَ ساپصوة بة يةك أةسموو شصوة جة طردَ ياطصظؤ

 هؤرامانيةنة ( تا ظا ياطص من بزانوو بصجطةم ضةشميدَةر ، ثاپنطان و دصوةزناوي

 كة ئادَيض حةر ثاسةنة بةپام وةختوو ساتش جياوازا كة ئينةيضة وصش ياطؤ

 سةرةنجيا و مشيوم سةبةبش بةرطنؤ ) بةر ثا بؤنة ؛ ئاوةزو و ويري تاريخي

 (حافظه تاريخي)كؤمةپص تازة بؤوة و حةر ئينة وصش تةنيا يؤجة رةمزو أازو و

 دةستوورةكا و ماندطاري و ماناي فةرهةنطصويا . 

وةهارو ئصساپي جة حاپصوةنة ئامان كة ئاپ و طؤرص و جم و جؤپص فرص جة

 دنياو دةور و بةريمانة و ياطانص دوورتةرصنة بيصنص و هةنص و خةريكصنص أوة

 مدَا : كؤشتةي خاتوو بؤتؤي جة ثاكستانةنة جة حاپصوةنة كة خارصجةنة بة

 وةرموو ئانةية ئاماي بصوة كة ئاذينوو ^(1) ضن ساپ وشك بيةي جؤكپةكاو

 مپكيش كةرؤ  و شؤنؤ ماوةيوي كةم يةرة بةر طصرؤ و سةمةرش بوةرؤ  تا

 نيشتةي سةر كؤرسي سةركومار أائؤپ كاسترؤي ياطؤ برا شؤرشطةرة

 قةدَيميةكةيش يانصو فيدلي طؤرة ! كة ئصندة وصش تن و ثتةو ضةسثنابصش

 سةنةپيةكةيشةرة كة حيض وةخت ويرو ئانةيشة نةبص كة ئةرص بابا ! خؤ

 تووكصت أصزاينص و بيةني ثصسة شصري !!ثيري و مشيؤم كةم كةم ويرو

 بازنشةستةطيةنة بي .يام جة وةركؤتي دلصراسةنة ^(2)كة هةميشةو دايمة كانطاو

 جةنطي ، تةماعص ، بةدَبةختي و دماكؤتةيي ثةي خةپكيش جة حاپصوةنة بيةن كة

 فرةتةرين سةرمايةو تةبيعةتي ثصسنة طازي و نؤتص ئينا ضاطةنة ؛ جةنطي سي و

 يةرة أؤ و تةمام بيةي جةنطي بةقازانج و سةربةرزي سةي حةسةني و

 سةرشؤري و وةنامي ثةي ئؤلمصرتي ، ثةي ئصمة ثصسة خةپكوو ئصراني

 ويرئاوةروو جةنطوو ئصراني و ئصراقي ، ئاوارةيي ، هةپمووهةناسةو شيميايي و

 دةنط و تؤث و تانطي بص و بة باوةرو من ثةي خةپكوو لؤبناني و فةلةستينيض

 حةر ثاسةنة و جة سةحنةو بةينؤلمصلةلي وةراوةري و دةسةوةمارانؤ دوص

 جةرةيانصو ئيديؤلؤذيص و سةركةردَةص ئادَيشا بيةن تا ئينة كة سةلةمناي حةق و

 ئةساي ياطة و زةميني و ....  ضي طؤشةو دنيايضنة جة ئصرانوو وصمانة

 ثةنجةماأانؤ ^(3) هةستةيي بةينوو ئصراني ، كة داواو حةقوو وصش كةرؤ ثةي

 ياواي بة ئصنرإذي هةستةيي و جة لاي تةرةوة ئامريكا كة بيةن بة نوةيؤ دلص طردَ ئاظووطؤذدصوي و حةر ضصظ كة وصش طةرةك نةبؤ جة بنجةنة بةرش مارو

 يامكةتي وةرو طةشةدايش طصرؤ و ضي بةينةنة قاپةقاپوو ! ئةلبةأادةيي كة جار

 جار بةرزا و أصك و ثصك ماضؤ و جار جاريض ورةورش كةس مةزانؤش ثنة كة

 ئادَ ضصش ماضؤ ؛ بيةن سةرشصويانوو لكةكؤرؤ باسي كة ثي لارة بؤ يام كة

 ثؤلارة .

يا ضي ئاخرةوة و ثي زمسانةنة جة كؤيسانة بةرزة ثةرة ظةرظةكص قةنديليةنة

 جةنطوو بةينوو زاوپة فاشيستةكص ئاتاتؤركي ، ضني هصزوو ثيا مةأمةأة

 نشينةكؤ ئيمراپي كة حةركامشا بة تةنيا ياطؤ هةزاران لاثةرة باسيا و هةزاران

 هةزار قؤميايص^(4)تةرص ، ضصوانصوةنص كة ويرو ئاوةزوو ئةنديشة و ئصنسانوو

 ئارؤي ثةشؤكناو ضي وةختةنة كة نؤرؤز مةي بانص طيروطرفت وةراوةر بة

 شادَيش . بة متمانة وةهارو طردَ ساپصوص ، ضني ساپانص‌تةري فةرق كةرؤ و برصو

 تايبةتيصش هةنص كة ساپاني تةري نةبيصنصش ، بةپام وةهارو ئصساپي ثةي ئصمة

 ثصسة خةپكي هؤرامي زواني كة جة جؤغرافيايوي لت لتو دوورو سةختةنة

 مذيومص و بص بةهرة جة طردَ ئصمكاناتصويةنمص كةثتاومص دردَة دپو وصما و

 خةپكيما بةزوانوو ئةدَاييما جة أؤنامةكا ، ميدياكص ، ئا طردَ كةلووثةلوو

 ئةنةياوناي و ئصرتصباتية كةرمص و بياونمصش خةپكانصوي‌تةر  وة حةر ثاسة بة

 بؤنةو كرذي بص وصنةو زانستي و تكنؤلؤذي و جةهاني بيةي كة طردَو

 سةرحةدَةكاش ماأاينص ثصوةرة و هةردصوش تارةلا يانةنة ثةي ئصنساني

 ناسةنةوة ، ساپصوة تةمام جياوازةنة . حةر ثاسة بة سةرةنجوو يي قسص كة

 ساپؤ ئصساپي جة لاو رصكخراوو يؤنسكؤيةوة بة بؤنةو وةرطيري جة شةثؤلؤ

 جةهاني بيةي و هؤرطصرتةي و ثارصزناي زوانة كؤنةكا و زوانة ئةقةليةتةكا بة

 ساپؤ زواني ئةدَايي ئاراستة كريا و نامة نريا بيةن . نامصوة ثةأة ثؤسةو تةمام بة ياطص

كة مؤبارةكا و ئصمةيض ثصسة كةسانصوي كة دپةلةرزةو ^(5) جة بةين لواي يا كةم أةنط بيةو زواني ئةدَاييما هةن ،

ثصسة دةرفةتصوي مزانمصش كة طاهةز ضي ساپصنة ثتاومص هؤپوو تةقالاو وصما فرة كةرمص و ثةي ثارصزناي و طةشةدايش لاقؤرةكاما ثتةوص كةرمصوة و شصرطيرانةتةر بلمص وةرةوة.   

  ياطةدارا ضيطةنة ثةر بة دپةوة طلةيصوة كةرمص جة ميديا كؤرديةكاو بةر جة

 وةپاتي .جة ماواو ضن ساپي ويةردةنة كةكؤردستانوو بةشوو ئصراقي

 سةركؤتةنوو خةپكو دؤپةتش ياوان حةقة سةرةكيةكص وصش و ئاپاش هةنة و

 ثارلمانش نيانةرة و ميدياي سةر بةوصش مةرزنةينصرة دلص سةرانة سةرصوش بةر ئاردَةن ، سةرةأاو طردَو ئا تةنطوو ضةپةما كة وةراوةر بة حكومةتوو

 هةرصمي بيةن ، و ئا دةسكؤتص كة ضي ماوا كؤرتةنة دةسش كؤتصنص ، برصو

 طيروطرصفتص و ضاپ و قؤرتص طؤلالصو طؤرص ئيناي أاشةنة و دةورشةنة ظينيا كة

 ئةطة زوو بة زوو و سةرو أؤتصوي أصك و ثصك يةوة نةياوة سةر أا و أصكص

 نةباوة و برصو أاسيص دلص خةپكي و كؤمةپص ثةيشا بةرنةطنا ، بة ثةيلوا و

 باوةرو نويس‌كارو يي كةليما طةرةك بية يا طةرةك نةبية تووشو طرفتي بانصو

 جة هةر حاپةنة فةرق مةكةرؤ ، ضونكة ئاكامشا يؤن كة خةسارصوي طؤرةن .  يؤ

 ضا ئاكامة طؤلالاشة كةيؤن جة هةزارانو ئادَيشا ؛ دپ ئصشاي و أوة هؤرطصرتةي

 بةشصوي فرة جة خةپكوو كؤردستاني ضادَيشان . و متاظمص واضمص يؤ جة ئةركة

 طؤرةكاو سةرشانوو ميديا كؤرديةكا ثةرةداي و وةپا كةردَةي فةرهةنطي

 كؤردين كة يؤ جة بةشة أةسةنةكا و كؤپةكة ثتةوةكاش فةرهةنطوو هؤراماني

 ثصسة فاكتصوي طردَي و زواني هؤرامي ثصسة زوانوو كتصبي ئؤساو كؤردين .بةپام

 بة داخصوص فرة طرانةوة ضي بابةتةنة نة تةنيا كار نةكريانوو ميدياكص

 كةم‌كاريشا كةردةن كة بة نؤعصو جةرةيانصوي ثصضةوانة كارةنة بيةنوو

 شةثؤلصوة وصرانكةرة و سامناكة دانش سةروو رؤتصوي كة مشيةيام بيةيا و يي

 أؤتةشة طصپنان . هةر ضن ثةي سةلةمناي و أاس بةركةردَةي يي قسص حيض

 قةباپصوو سةنةدصوما طةرةك نيا و ثصسة نؤدشيةكص ماضا :« مانطةشةوة ديارةنة

 ، كلكة نيشانش طةرةك نيا» . بةپام دةنطوو باسوو دلص خةپكي و كؤمةپص و

 بةروسةي دةنطوو نارةزايةتيشا بة هةر جؤرصو و جة هةر ياطصوةنة و بة هةر

 بؤنصظةظة ، نامةو ضن دانة كةسايةتيص و نويسكارص بةر جة وةپاتي يا هؤرامان

 و كؤردستانةنة ثةي ثارلمانوو هةرصمي و داواو أةسمي بيةي زواني هؤرامي جة

 ناوضة هؤراميةكانة ، نامةو ضن دانة جة ئةنجؤمةنةكا ، و .... نيشان جة أاس

 بيةي يي قسصنة . ئينةيضة ئامان سةروو خةفةتيما و برصو وةخت بة وصم

 ماضوو : طردَوو ئؤميديما بة وةيس بص و بؤديار وةيسيض بة حيض بةرثشؤ !!.

 

 بةپام ثصسة مارطؤت بيطصل ماضؤ :

وةپص ئانةينة ثةي ئاخرين جار هةناسة كصشوو

وةپص ئانةينة ثةردَة بؤ ديوار ، سةر تا وار طنؤرة

وةپص سيسياني ئاخرين ظلوو طؤپ

طةرةكما بذيظو 

طةرةكما بوونة و ئاشقي كةروو

لا ئانيشاوة نيازشا هةن بة من

لا ئانيشاوة من ئصحتياجم هةن ياردَةي ئادَيشا .

 

1)       ثاكسازي زمين و جوي اب جهت جريان يافتن بهتر اب

2)       خاورميانة

3)        زورازمايي

4)        اتفاق

5)        استرس

6)         اول فصل بهار و زمانيكه آب رودخانه‌ها در آخرين حد خويش از نظر دبي آبدهي توفاني وخروشان باشد. در ضمن آن در اين موقع از سال شكفتن ارغوان است .

 

كوروش ئةميني

 

ئاشقانه‌

 

ئاشقانه‌

 

 

ئانه‌ که‌ ماچۆ تۆم فره‌ وه‌ش مسیه‌ی

ئانه‌ که‌ ماچۆ وه‌شه‌سیاومه‌نی

گۆرانیه‌واچێوی خه‌مبارا

که‌ ده‌نگش گیریان ؛ مه‌تاوۆ چریکنۆ

ئاخ که ئه‌گه‌ ئه‌شق

ئامایاوه‌ زوان

 

هه‌زاران هه‌زار کاوه‌تری شادێ

سه‌روه‌ش و سه‌رمه‌س‌

دلێ چه‌ماته‌نه‌

قه‌ناریێ هه‌زار

کپ و بێده‌نگێ

گڵوه‌زۆ منه‌نه‌

ئاخ که‌ ئه‌گه‌ ئه‌شق

قسێش که‌رده‌یانێ

 

‌‌ئانه‌ که‌ ماچۆ وه‌شه‌سیاومه‌نی

دڵوو خه‌مباروو شه‌ڤێڤێن

که‌ مانگه‌شه‌وه‌ش گمه‌ که‌ردێنه‌

ئاخ که‌ ئه‌گه‌ ئه‌شق

قسێش که‌رده‌یانێ

 

 

هه‌زاران ڕۆجیار ؛به‌ له‌نجه‌ولاره‌

خه‌رامان مه‌یا

وه‌ختێو تۆ مدیه‌ی

هه‌زاران هه‌زار ؛ هه‌ساره‌ وێڵ بۆ

نسکه‌ نسک گره‌ڤۆ

چه‌مه‌ڕای منه‌نه‌

ئاخ که‌ ئه‌گه‌ ئه‌شق

ئامایاوه‌ زوان

قسێش که‌رده‌یانێ

 

برگردان هورامي : كوروش اميني

شعر  "عاشقانه" از كتاب "ترانه هاي كوچك غربت" زنده ياد احمد شاملو

 

یانه که م

هه‌ر وه‌ختێو ئامای سه‌رده‌ی یانه‌که‌م

هه‌ر ڤێ چه‌مه‌کێم

به‌ نه‌رموو نیان لاقۆره‌ بنیه‌

نه‌کا

 زرمه‌و پایت

 ماڕۆنه‌ چینی ناسکی ته‌نیاییم

برگردان هورامي : كوروش اميني

قسمتي ازشعر  زنده ياد سهراب سپهري

چریکه‌و به‌رزته‌رین ئاواتی

چریکه‌و به‌رزته‌رین ئاواتی

 

 

ئاخ که‌ ئازادی کرکێوش

ئه‌گه‌ر

بێ وێ که‌رده‌یا

گۆلاله‌ هه‌ر پێسه‌ په‌له‌وه‌رێوی و

گڵوه‌زێ گۆلالێش

فره‌ش پنه‌ نه‌شێ

ئه‌نه‌یاوای که‌

هه‌ر وێرانێڤ و هه‌ر که‌لارێڤه‌

یاگه‌ نیشانه‌ن

نه‌بیه‌ی ئێنسانی

که‌ ئاوه‌دانین بیه‌ی ئێنسانی

 

***

ژیوای به‌ گردش

پێسه‌ برینێوی

هۆکیم  هۆر که‌رده‌ی

‌ ژیوای به‌ گردش

 پێسه‌ برینێوی

به‌ ئێش چڵ که‌رده‌ی ،

به‌ ناڵه‌و هاوار ، چه‌م ترووکنای دنیای

به‌ تووره‌ و به‌ قین ، گرد جه‌ وێ بڕیای

 

 

ویه‌رده‌و وێڕانه‌ی هه‌ر پێسه‌ بیه‌نه‌

نه‌بیه‌ی گه‌وره‌ته‌ر هه‌ر پێسه‌ بیه‌نه

 

‌***

ئاخ که‌ ئازادی

چریکێوش ئه‌گه‌ر بێ وێ که‌رده‌یا

گۆلاله‌

هه‌ر پێسه‌ په‌له‌وه‌رێوی و

گڵوه‌زێ ناسکه‌ش

 

برگردان هورامي : كوروش اميني

شعر  "ترانه بزرگترين آرزو" از كتاب  "دشنه در ديس" زنده ياد احمد شاملو

 

خه‌زانوو ژیوای

ڤاران ڤارۆ ، ڤاران ڤارۆ

ورته‌ ورته‌ شه‌وه‌ره‌ی

چنی

هاوار و هاڕه‌و ده‌ره‌ی

چانه‌ که‌ بڕیان قامه‌توو به‌رزوو شادره‌ختوو نه‌ره‌ی

پاێێزێوی ماته‌مین و خه‌مبار

هه‌واڵ مارانێ

تاڵه‌جه‌ڕ ئێساڵ

مێوه‌ ده‌یمه‌کێش

یاگۆ سوه‌یلی ، به‌رگی تازیه‌بار

ڕه‌شته‌بێ باڵاش

سه‌راون تا وار

سیروان تووڕه‌ن و که‌لاوش که‌رده‌ن

به‌گرمه‌گرموو هه‌ڕه‌شه‌و هاوار

به‌ سه‌ر شێویانی  

شه‌پۆلێ مدۆنه‌

ده‌ره‌ی ده‌ریـبه‌ر هه‌تا ڕه‌نگیدار

ئاخۆر مه‌زانۆ جه‌ کام تافوو وێش

جه‌ کام زاخه‌نه‌ ، عه‌باسش نیان کۆ

تا ئاخرین جار په‌ی خۆداحافێزی به‌ینه‌ پێوه‌ی تۆ .

دۆلۆ گزره‌ی ، سه‌رده‌ره‌ش گێرته‌ن واشی

و  

جه‌ شیویای زه‌ماونـۆ په‌پووله‌ نه‌خشینا

جه‌ کۆسوو مه‌رگوو پاشاو دڵدارا

مامۆسای دۆکتر

شانازیده‌روو لاده‌گاو شارا

دۆکتروو ڕوته‌ڵوو پاوراو هه‌ژارا

نسکه‌نسک گره‌واو

هه‌رسی وناڵینێ که‌راره‌ دامنه‌و

هه‌ورازه‌و نسارا

دۆکتر گیان دۆکتر

وه‌زه‌ خاسۆ یانه‌و مامیت

واروو که‌یڵیتا

یاگه‌ پاش گم که‌رده‌نی و په‌شۆکیانش ونه‌

چه‌مه‌ڕا چه‌ن ساڵ به‌ عه‌زره‌ته‌نه

تا غه‌ریبیه‌نه‌ به‌یوه‌ په‌ی لاش

ته‌ماشه‌ت که‌رۆ

ده‌ورشه‌نه‌ گێڵی

وره‌وروو ده‌نگیت به‌ی

ده‌رسوو مه‌کته‌بوو ئێنسانیه‌تی و ژیوایش په‌ی واچی

سه‌راجگاو کاکـۆڵـــکــانۆ زاوڵه‌ییت

کزووڵه‌ش که‌رده‌ن

مه‌لووکوو دڵته‌نگ

دلێ خه‌زانیه‌نه‌

کتێبـوو ویره‌کات ، وه‌شی و تاڵیه‌کات لاپه‌ڕه‌ مدۆوه‌

ئیسه‌ سه‌رنووکوو قه‌ڵه‌م تاسه‌بار پڕ جه‌ ئه‌ندێشه‌و وێروو ئاوه‌زت

به‌ کام لاپه‌ڕه‌و زانایی و ژیری

که‌رۆنه‌ خامه‌و به‌ ده‌سووخه‌ته‌ وردو وه‌شه‌که‌یت ، ته‌حریر که‌رۆوه‌

ئیسه‌ جه‌ داخوو کۆچی بـێ واده‌یت

ژه‌ره‌ژڵه‌ خاڵۆ چیاو تاسه‌کام

ده‌نگشا گیریانوو

نیانشاره‌ په‌رسه‌ ، سه‌رچه‌مه‌و شادیم

دۆکتر گیان دۆکتر

جه‌ نامای باڵات

کارێزوو چه‌مام وشک و برێـنـگ مدران

گۆڕاڵه‌ پایزێو قه‌ره‌قـۆزه‌کێ

شیوه‌ن که‌رانێ و

جه‌ مه‌رگوو تۆنه‌

ڕوه‌شا نه‌بــیـــێـــنه

سه‌ره‌ به‌ر بارا و به‌ به‌رگی چه‌رمه‌

دیسان مێمانی پاێێزی که‌را

ئاخر ئادێچێ شاره‌زا مزانا

ئێـتر که‌سێـو نیا

پێسه‌ په‌پووله‌ی

به‌ نه‌رم و نیان

لچ به‌رۆ خوه‌وه‌ و

مه‌ڵهه‌م بنیۆوه‌ زاموو نه‌وه‌شا

یادت به‌ خه‌یر ئه‌ی دۆکتر گیان ؛ یادت به‌ خه‌یر 

  ‌                          ــــ کوورش ئه‌مینی ــــ

ئێنسان وینای هه‌ره‌قه‌تین ( ئۆمانیسم ) جه‌ مه‌کته‌بوو دۆکتر سه‌عدیه‌نه‌

به‌ جستجوی تو

بر درگاه کوه می گریم

در آستانه‌ ی دریا و علف

به‌ جستجوی تو

در معبر بادها می گریم

در چار راه فصول

بێ چه‌م خشنای سه‌روو سه‌رده‌مه‌ ویه‌رده‌کامانه‌ ، چی ده‌ورو زه‌مانه‌نه‌ و دلێ کۆمه‌لگاو ئێمه‌نه‌ ، هۆکارێ ، سه‌به‌بێ و تاره‌ ئانه‌یه‌ بن بنه‌ڕه‌تێ فرێ هه‌نێ که‌گه‌ره‌کشانا ئێنسانی هه‌ره‌قه‌تین جه‌ مه‌کته‌بوو کۆمه‌ڵگایه‌نه‌ دوور که‌راوه‌ و په‌ی یاوه‌ی به‌ ئی مه‌رامیچشا هه‌وڵ و ته‌قالا مدانێ ، به‌ڕاسی چاره‌نویسوو ئێنسانوو ئارۆی چێشاو سه‌ره‌نجاموو ئی ئێنسانیه‌ چی دلێ لکه‌ کۆرانه‌ ئی سه‌رشیویایی ژیوایه‌نه‌ تا کۆگه‌ ملۆنه‌ و میاڤۆنه‌ کۆگه‌ ؟

پێسه‌ ده‌س پنه‌ که‌رده‌یوی باسه‌که‌ی ، پرسیارێوه‌ به‌ ڕواڵه‌ت قالبی و کلیشه‌یه‌ ، به‌ڵام جه‌ ئه‌سڵه‌نه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌ و قووڵه‌ که‌ گاهه‌س داواچوو ئادێ ، جوابێو بۆ په‌ی هه‌زاران پرسیارانێوته‌ر جه‌ باراه‌و چه‌نی و چی پاسه‌ بیه‌ی مه‌رگوو وه‌شه‌سیاڤوو ئازیزی جه‌ ده‌س به‌رشیا‌ما. ئادیچ ئینه‌نه‌ : که‌ ئایا ئێمه‌یچ که‌ چیگه‌نه‌ گلێرێ بیێنمێوه‌ و به‌ جۆرێو ئاڵا هۆرگێری نه‌سڵوو وێماو کۆمه‌ڵگاو ده‌وروو به‌ریمانمێ هه‌ر پا شێوه‌ تووشو قه‌یرانو ژیر کۆشته‌ی (نخبه‌ کشی) نه‌بیێنمێ و نیه‌نمێ ؟ یام که‌تی هۆمێدوو وه‌رکه‌وتێوته‌ری هه‌ن . ئاواته‌ وازه‌نا به‌شی دووه‌م به‌ ڕاس به‌ر به‌ی .

به‌ ته‌ئکید ئی ئینسان دۆسه‌ هه‌ره‌قه‌تینه‌ ، سه‌رشێویا چنی دنیاو ده‌ورووبه‌ریش بێ ، نه‌ چا نه‌زه‌ره‌وه‌ که‌ نه‌شناسابێش ، که‌ خاس یاوابێشه‌نه‌ و چا ڕوه‌وه‌ که‌ کۆڵه‌کێ سمه‌رینێ و خشت خشتێ چۆکڵه‌ین و ئا بنه‌ڕه‌تیه‌ که‌ دنیاو ده‌ورو به‌رێش جادیشا وه‌ش کریا بێ و دیسان ئا په‌یوه‌ندیه‌ چڵکنه‌و ئا ڕه‌وابێته‌ درۆزنه‌ سه‌رشه‌وه‌ حاکم بێ هه‌ستوو نزیکیش چنی نه‌که‌رێ و له‌یده‌ و بێگانه‌ بیه‌بێ چنیش . هه‌ر پاسه‌ وه‌روو ئانه‌یه‌ گۆشێوی ئه‌ژنه‌وا تێژ نه‌بێ ده‌نگش بژنه‌ڤۆ  و داواکاریه‌کاش به‌ خاس ژواب دۆوه‌  هه‌ر وه‌روو ئینه‌یچه‌ بێ ده‌غده‌غه‌کێش و ده‌ردێ دڵيکه‌یش مه‌جالێوشا په‌ی به‌ر ئامه‌ی چا چوارچێوه‌ پان و گه‌ره‌نه‌ که‌ ئاواتش بێ په‌یدا نه‌که‌رد .

ئی ئێنسانه‌ گه‌وره‌ که‌سێو بێ که‌ وه‌شیش ئانه‌ بێ دلێ خه‌ڵکیه‌نه‌ و پێسه‌ وێشا بژیڤۆ و هه‌ر پاسه‌ بی یاوانه‌ ئا پله‌ و ئاسته‌ جه‌ ئێنسانیه‌تی که‌ ده‌رکش په‌ی ئێمه‌ سه‌ختوو مۆشکێڵا . هه‌ر پی بۆنه‌وه بێ که‌ شۆکه‌رانوو عۆمروو وێش نه‌ پێسه‌ سۆقراتی که‌ تکه‌تکه‌ وه‌رێ . ئێنسانیه‌توو ئادی ئاستیوه‌نه‌ بێ که‌ هه‌ر چا وه‌خته‌نه‌ ته‌بیبێوی ته‌مام بێ ؛ هه‌ر چا حاله‌نه‌ یاریده‌روو خه‌ڵکی بێ په‌ی لابه‌رده‌و گرفته‌کاشا ه‌ سه‌روو گردو ئی کاره‌ سه‌ختانه‌ خه‌م ڕه‌وێن بێ په‌ی خه‌مه‌کاشا . شێوه‌و به‌ کار به‌رده‌ی که‌لیماش ، ڕه‌وتوو قسه‌ که‌رده‌یش ، ته‌ماشا که‌رده‌یش و هۆرزه‌و ئه‌ره‌نیشتش گردێ نیشانده‌رێ خرۆشیای ده‌ریایوی توفانی دلێ ده‌روونی گه‌وره‌یشه‌نه‌ بێ . و پێسه‌ چزاره‌ پاوزه‌ی ده‌رگیر چنی بیه‌ی ئێنسانی بێ و ئا ڕووداوه ناشیرینێ که‌ ده‌ورشه‌نه‌ بێنێ جه‌ ئاستی ئێنسانیه‌نه ئازارش دێنێ . ده‌رد و ڕه‌نجش کێشا و وێش فێروو تیکه‌ وه‌ش وارده‌ی نه‌که‌رد و دلێ کوچه‌ و کۆڵانوو  کۆمه‌ڵگایمانه‌ به‌ گردوو دڵه‌ له‌رزه‌کاو ئێسترێسه‌کاشه‌وه‌ ژیوا و خه‌ڵك وه‌شه‌سیاویش په‌ی هه‌میشه‌ی زینده‌و ماندگارا . جه‌ لای ته‌ره‌وه‌ به‌ جۆرئه‌ت متاڤونه‌ واچوو ، دۆکتر سه‌عدی ڕۆشن فکرێوی فه‌لسه‌فێچ بیان که‌ تاوانش ئه‌ندیشێ و فکرێوی تازه‌ بنیۆره‌ . هه‌ر پی بۆنه‌وه‌ ؛ ئه‌ندیشه‌و ئێنسان دۆسی و وه‌شه‌سیاوی ئێنسانی بیه‌ن به‌ باوه‌ر دلێ دڵوو گردوو ئا که‌سانه‌ که‌ به‌ جۆرێو په‌یوه‌ندیشا بیه‌ن چنی دۆکتری و ئا ویره‌ به‌رزاشه‌ مژناسا وه‌ هه‌رپاسه‌ به‌ جۆرێو به‌ڕاوه‌ به‌رده‌ی ئی مه‌راسێمیه‌ په‌سه‌ند که‌رده‌ی ئا باوه‌رانه‌.

ڕا ، هۆکار ، هه‌ده‌ف وه‌ سه‌ره‌نجام به‌ باوه‌روو من ، مه‌کته‌بوو دۆکتر سه‌عدی چنێ تێئۆری سازگار نه‌بیه‌ن و نیا وه‌ ئه‌گه‌ر نامێوه‌ جه‌ دۆکتروو هه‌ژارا مه‌نۆوه‌ نه‌ک هه‌ر به‌ خاترۆ دۆکتری که‌رده‌ی ئالبێرت شوایتزێڕیش پێسه‌ پزشکێوی پایه‌ به‌رزی بیه‌ن ، که‌ وه‌روو رێزوو حۆرمه‌تێویا که‌ دڵوو خه‌ڵکیه‌نه‌ به‌ بۆنه‌و یاریده‌ی گیروگرفته‌کاشا و جه‌ نه‌هایه‌ته‌نه‌ ته‌کریموو ئێنسانا جه‌ به‌رزته‌رین ئاستوو وێشه‌نه‌ بیه‌ن و هه‌ر پی هه‌رماناشه‌ بێ که‌ سه‌له‌مناش : مرگ پایان کبوتر نیست .

پێسه‌ خه‌سار ئه‌ژناسی ئی قسه‌و باسیه‌ و په‌ی وه‌رگێرته‌ی جه‌ تراژێدیهایێوته‌ر چی ده‌سیه‌ که‌ متاڤۆ که‌سانێو ته‌ر پێسه‌و دۆکتریما جه‌ ده‌س پسانۆ . شیه‌وه‌ که‌رده‌ی ئی نۆکتئ که‌ ئارۆ کۆمه‌ڵگاو گۆلاله‌ و ئێمه‌ چنی کۆمه‌ڵێو گیروگرفتێ گۆلالێ گه‌ورێ ده‌س به‌ یه‌خه‌ن نیازێوی جدین . د‌ه‌ماریوی به‌رزوو هێزیوو قۆره‌تێوی فره‌ش گه‌ره‌کا تا پتاومێ کۆمه‌ڵگایوه‌ هه‌میشه‌ پاکه‌و وه‌ڵاتێوی هه‌میشه‌ سه‌وزما بۆ و په‌ی په‌روه‌رده‌ که‌رده‌ی که‌سانێوته‌ر پێسه‌ دۆکتر سه‌عدی قۆڵێ هۆرماڵمێ و ته‌لاش که‌رمێ .   یام پتاومێ ئا خۆنچه‌ ساوایا پارێزنمێ تا گه‌شه‌ که‌راو تنگیاوه‌ و به‌ ویری خراب نه‌سیسیاوه‌ .  

گرفتانێو پێسه‌و ئێعتیادی ، ده‌رس وێڵ که‌رده‌ی ، که‌مه‌وه‌ بیه‌و ئه‌نگیزه‌و ده‌رس وانای و هه‌زاران لارووچۆتیێ و ده‌ردێ ته‌رێ که‌ به‌ ئه‌ره‌وشکنای و شی که‌رده‌یشا وه‌ به‌ وه‌رچه‌م گێرتی یاگۆ ویریما و کۆمه‌ڵگاو وێما دلێ ئێ دنیا پڕ شه‌پۆله‌ینه‌ پتاومێ پایگاو فه‌رهه‌نگی وێما وه‌ش که‌رمێ و  ویرێ تازێ و ئێنسان مێحوه‌رێ  بارمێنه‌ مه‌یدان .

دما واته‌م پێسه‌ پیشنه‌هادێوی و په‌ی حۆرمه‌ت نیای به‌ یاگۆ زانستوو فه‌رهه‌نگی و هه‌ر پاسه‌ جه‌ ڕێکایی پایه‌و فکری و عێلمی دۆکتر سه‌عدیه‌نه‌ به‌ هامکاری بۆنیاده‌ خه‌ڵکیه‌کا پێسه‌ شوورای ئێسلامی ، ئێداره‌و ئێرشادی و ئامووزش و په‌روه‌رش ، کۆمیتێو په‌ی ئه‌ره‌نیای خه‌ڵاتێوی تایبه‌ت به‌ نامۆ '' خه‌ڵاتوو تایبه‌توو دۆکتر سه‌عدی '' (جایزه‌ ویژه‌ دکتر سعدی) وه‌ش کریۆ و گرد ساڵێوه‌ جه‌ مه‌راسێمێوه‌نه‌ به‌ که‌س یا که‌سانێو که‌ جه‌ زه‌مینه‌و جم و جووڵی ئێنسان دۆسانه‌و خه‌ڵکی ، عێلمی ، فه‌رهه‌نگی و ئه‌ده‌بیه‌نه‌ وه‌ڵکه‌وتێنێ پێشکه‌ش کریۆ .  

                                                                                                ــ کوورش ئه‌مینی ــ

ئێنسان وینای هه‌ره‌قه‌تین ( ئۆمانیسم ) جه‌ مه‌کته‌بوو دۆکتر سه‌عدیه‌نه‌